صندوق بین‌المللی پول در تازه‌ترین گزارش ثبات مالی جهانی خود که همزمان با نشست‌های سالانه ۲۰۲۶ در بانکوک منتشر شد، هشدار جدی نسبت به «خوش بینی خطرناک» در بازارهای مالی جهان صادر کرد. این نهاد بین‌المللی تأکید کرد که تاب‌آوری فعلی بازارها که عمدتاً بر پایه خوش‌بینی به هوش مصنوعی و سودآوری قوی شرکت‌ها استوار است، لزوماً به معنای ایمنی نیست و مجموعه‌ای از ریسک‌های کوتاه‌مدت می‌تواند به‌سرعت شرایط را دگرگون کند.
مهم‌ترین این ریسک‌ها، احتمال اصلاح یا حتی سقوط بازارهای مرتبط با هوش مصنوعی است. سرمایه‌گذاری‌های گسترده در این حوزه تاکنون توانسته‌اند بخشی از اثرات منفی جنگ در خاورمیانه و نااطمینانی‌های سیاستی را جبران کنند، اما شواهد رو به رشدی نشان می‌دهد که قابلیت‌های واقعی هوش مصنوعی ممکن است به سرمایه‌گذاری کمتری نیاز داشته باشد یا منافع اقتصادی آن کمتر از انتظارات باشد. آتناسیوس وامواکیدیس، معاون مدیر بخش پولی و بازارهای سرمایه صندوق، در نشست خبری بانکوک تصریح کرد که هرگونه اصلاح جدی در بازار هوش مصنوعی مستقیماً بر اقتصاد واقعی اثر خواهد گذاشت؛ زیرا کاهش ثروت و افت سرمایه‌گذاری می‌تواند به بازارهای گسترده‌تر سرایت کند. این هشدار به‌ویژه برای اقتصادهای وابسته به فناوری مانند کره جنوبی و تایوان اهمیت حیاتی دارد. شاخص‌های سهام این دو کشور که به‌شدت به شرکت‌های نیمه‌هادی و غول‌های فناوری گره خورده‌اند، در برابر هرگونه کندی در سرمایه‌گذاری‌های هوش مصنوعی بسیار آسیب‌پذیرند. شرکت‌هایی مانند سامسونگ در کره جنوبی و TSMC در تایوان بخش عمده‌ای از ارزش بازار سهام این کشورها را تشکیل می‌دهند و هرگونه کاهش تقاضا برای تراشه‌های پیشرفته یا بازنگری در برنامه‌های سرمایه‌گذاری هایپراسکیلرها می‌تواند منجر به فشار فروش گسترده و سقوط قابل‌توجه شاخص‌های اصلی این بازارها شود.
شاخص سهام کره جنوبی در تایم روزانه
البته صندوق بین‌المللی پول هشدار داده که پیامدهای چنین اصلاحی می‌تواند کاملاً جهانی باشد و بازارهای آسیایی بیش از دیگران در معرض خطر قرار دارند. همزمان، افزایش اهرم مالی در بخش هوش مصنوعی این ریسک را تشدید می‌کند. هایپراسکیلرها که پیش‌تر سهم ناچیزی در بازار اوراق داشتند، اکنون حدود ۱۰ درصد از انتشار اوراق سرمایه‌گذاری‌درجه جهانی را به خود اختصاص داده‌اند. در صورت کند شدن شتاب سرمایه‌گذاری، این اهرم بالا می‌تواند به فروش اجباری، افزایش نوسان و سرایت بحران به سایر بخش‌ها منجر شود. صندوق از سیاست‌گذاران خواسته است استفاده بیش‌ازحد از ابزارهایی مانند مشتقات و وام‌های مارجین را محدود کنند تا از تشدید شوک‌ها جلوگیری شود.
ریسک دوم که صندوق آن را برجسته کرده، افزایش بازدهی اوراق قرضه دولتی است. از گزارش آوریل تاکنون، وضعیت بازار اوراق بدتر شده و افزایش قیمت انرژی همراه با سطوح تاریخی بالای بدهی‌های دولتی و کسری‌های مالی حل‌نشده در اقتصادهای بزرگ، فشار مضاعفی ایجاد کرده است. بازار اکنون نگران ظرفیت جذب حجم عظیم انتشار اوراق از سوی دولت‌ها و بخش خصوصی است؛ به‌ویژه در شرایطی که بانک‌های مرکزی ترازنامه‌های خود را کوچک می‌کنند و سرمایه‌گذاران حساس به قیمت نقش بیشتری یافته‌اند. هرچند بازار تاکنون توانسته با این فشار کنار بیاید و صندوق‌های پوشش ریسک بخشی از موقعیت‌های ریپو خود را بدون ایجاد آشوب باز کرده‌اند، اما صندوق تأکید کرده که تداوم این روند می‌تواند آسیب‌پذیری‌های سیستمی را فعال کند.
تهدید سوم، حملات سایبری است. کمبود منابع در بازارهای نوظهور و وابستگی شدید به تعداد محدودی از ارائه‌دهندگان حیاتی فناوری، دفاع سایبری را دشوارتر کرده است. در بیش از ۷۰ درصد موارد سال ۲۰۲۶، ارائه‌دهندگان نرم‌افزار تقریباً هیچ زمانی برای رفع آسیب‌پذیری‌ها پیش از بهره‌برداری نداشته‌اند؛ رقمی که نسبت به سال قبل ۲۰ درصد افزایش یافته است. هرچند هوش مصنوعی می‌تواند به تقویت دفاع کمک کند، اما همین فناوری حملات را نیز پیچیده‌تر ساخته است. یک حمله موفق به زیرساخت حیاتی یا مؤسسه مالی می‌تواند اعتماد بازار را به‌سرعت از بین ببرد و موج فروش گسترده‌ای ایجاد کند.
تست‌های استرس صندوق نشان می‌دهد که ضربه گیر سرمایه بانک‌ها در مجموع حتی در سناریوی ترکیبی کندی هوش مصنوعی و شکنندگی بازار اوراق همچنان مقاوم است، اما نقاط ضعفی وجود دارد. بانک‌هایی که ۲۲ درصد از دارایی‌های بانکی جهانی را نمایندگی می‌کنند، تحت این سناریو سطوح سرمایه ضعیف نشان داده‌اند که نسبت به سال گذشته افزایش یافته است.
در مجموع، صندوق بین‌المللی پول هشدار می‌دهد که هرچند هر یک از این ریسک‌ها به‌تنهایی ممکن است قابل مدیریت باشد، اما ترکیب آن‌ها با آسیب‌پذیری‌های موجود می‌تواند پیامدهای سیستمی به همراه داشته باشد. سیاست‌گذاران باید بدهی عمومی را در مسیر پایدار قرار دهند، ظرفیت امنیت سایبری را تقویت کنند و به‌ویژه اهرم بیش‌ازحد در بخش هوش مصنوعی را مهار نمایند. برای بازارهایی مانند کره جنوبی و تایوان که وابستگی عمیقی به زنجیره ارزش فناوری دارند، این هشدارها به‌منزله زنگ خطر جدی برای احتمال سقوط شاخص‌های سهام است و نیازمند نظارت دقیق و اقدامات پیشگیرانه فوری خواهد بود.
دیدگاه‌ها و پرسش‌ها
تجربه یا پرسش خود را با دیگران در میان بگذارید.
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است؛ اولین نفر باشید.