ترجمه مقاله اکونومیست
طبقهای از دارایی که همهچیزش به «حالوهوا» بستگی دارد، ناگهان حالوهوای بسیار بدی پیدا کرده است.
بادهای سرد هفتههاست سواحل شرقی آمریکا را درنوردیده و دما را در برخی مناطق به پایینترین سطح در دههها رسانده است. اما این در برابر یخبندان عمیقی که سرمایهگذاران بر داراییهای رمزارزی تحمیل کردهاند چیزی نیست. ارزش بیتکوین از ۱۲۴ هزار دلار در اوایل اکتبر به حدود ۷۰ هزار دلار امروز سقوط کرده و ارزش کل بازار رمزارزها بیش از ۲ تریلیون دلار کاهش یافته است. اگرچه این طبقه دارایی پیشتر هم سقوط کرده، اما حامیانش اکنون بیش از همیشه نومید به نظر میرسند.
از برخی جهات، شدت این ناامیدی عجیب است. افت ۴۵ درصدی بیتکوین عمیقترین سقوط تاریخ آن نیست: از اوج سال ۲۰۲۱ قیمتش ۷۷ درصد پایین آمد. حدود 3 سال طول کشید تا ارزش بازار صنعت رمزارز به رکورد تازهای برسد در حالی که بازار نزولی فعلی هنوز حتی 4 ماهه هم نشده است.
اما کافی است ببینیم سایر طبقات دارایی چقدر بهتر عمل کردهاند. در سال ۲۰۲۲ سرمایهگذاران رمزارز میتوانستند دلخوش باشند که دیگران هم زیان میدادند؛ شاخص نزدک ۱۰۰ که شرکتهای فناوری در آن غالباند، آن سال بیش از یکسوم سقوط کرد. اکنون این شاخص حتی ۴ درصد هم پایینتر از رکورد چند هفته پیشش نیست (گرچه برخی شرکتهای نرمافزاری ضربه خوردهاند). هواداران رمزارز ناراحتاند، چون تنها ماندهاند.
نیروهایی که چنین بازار پرنوسان و سفتهبازانهای را هدایت میکنند همیشه تا حدی مبهماند. اما روشن است که اهرم مالی و تسویه اجباری نقش مهمی دارند. در پایان سپتامبر—درست پیش از آغاز سقوط—میزان وامگیری در برابر داراییهای رمزارزی حدود ۷۴ میلیارد دلار بود؛ رقمی که طی ۱۲ ماه بیش از دو برابر شده و از سطح اواخر ۲۰۲۱ هم فراتر رفته بود.
سپس از ۱۰ اکتبر، حدود ۱۹ میلیارد دلار موقعیت اهرمی بهسرعت تسویه شد، زیرا به زیان عمیق فرو رفت. از آن زمان، مجموعهای از موقعیتهای کوچکتر نیز بسته شدهاند. نگرانیها درباره شرکت Strategy Inc—که با وامگیری و انتشار سهام بیتکوین میخرد—افزایش یافته است. قیمت سهام این شرکت از ژوئیه تاکنون نزدیک به ۷۰ درصد سقوط کرده است.
برخی محصولات نسبتاً جدید رمزارزی نیز ممکن است رکود را تشدید کرده باشند. راهاندازی صندوقهای قابل معامله در بورس (ETF) رمزارزی در سال ۲۰۲۴ قرار بود با گسترش دامنه خریداران بالقوه از قیمتها حمایت کند. مدتی هم همینطور بود. صندوق iShares Bitcoin Trust (با نماد IBIT) سریعترین رشد را در تاریخ ETFها تجربه کرد و تا اکتبر نزدیک به ۱۰۰ میلیارد دلار دارایی جذب کرد. اما اکنون همین ETFها به افت قیمتها دامن میزنند. طی ۸۰ روز معاملاتی گذشته، IBIT با خروج ۳.۵ میلیارد دلار سرمایه روبهرو بوده—نخستین دوره فروش ممتد آن. اکنون بیشتر سرمایهگذاران این صندوق در زیاناند.
عامل نهایی—و سختترین برای سنجش—«حالوهوا» (Vibe) است. برای یک طبقه دارایی سفتهبازانه که ارزش بنیادی یا درآمدزایی ندارد، هاله ناملموس هیجان همهچیز است. و آن هیجانی که زمانی داراییهای دیجیتال را احاطه کرده بود، گویا ناپدید شده است.
بخشی از این امر به از دست رفتن وجهه عصیانگرانه آنها بازمیگردد. اگر رئیسجمهور آمریکا و خانوادهاش عمیقاً درگیر یک طبقه دارایی باشند، چقدر داشتن این دارایی های میتواند به نوعی شورشی و ضد فرهنگ غالب باشد؟ چارلز هاسکینسون، از بنیانگذاران اتریوم، ماه گذشته گفت: «همه ما عملاً بخشی از سیستم شدیم، و وقتی بخشی از سیستم میشوی میدانی چه میکند؟ کاری میکند دیگر جذاب نباشی.»
برای برخی شرکتها، وجهه تازه و رسمیتر رمزارزها مزایایی داشته است. نهادیشدن به ناشران استیبلکوینها—که پرداختهای دیجیتال را تسهیل میکنند—کمک کرده است. اما داراییهایی مانند بیتکوین جذابیت «باحال» خود را از دست دادهاند، بیآنکه چیز زیادی در عوض به دست آورند؛ شاید بخشی از «سیستم» به نظر برسند، اما عملاً توسط آن پذیرفته نشدهاند.
سرمایهگذاران حرفهای و محافظهکار هنوز از رمزارز دوری میکنند. نظرسنجی بانک آو آمریکا در سپتامبر نشان داد اکثریت قاطع مدیران صندوق هیچ تخصیصی به رمزارز ندارند. داراییهای دیجیتال تنها ۰.۴ درصد از ارزش کل پرتفوی پاسخدهندگان را تشکیل میداد.
در همین حال، بانکهای مرکزی برای محافظت در برابر تورم، تهدیدهای ژئوپلیتیک و خطر تحریمها در حال خرید طلا هستند. داراییهای دیجیتالی که زمانی وعده جایگزینی برای پول «فیات» را میدادند، در حاشیه ماندهاند. بانک مرکزی جمهوری چک سال گذشته نخستین بانکی بود که خرید رمزارز را اعلام کرد—آن هم فقط یک خرید آزمایشی و ناچیز یکمیلیون دلاری بیتکوین—و برنامهای برای خرید بیشتر اعلام نکرده است.
داراییهای دیجیتال مقاومتر از آنچه بسیاری از ستوننویسان مالی—که همیشه آماده نوشتن آگهی ترحیمشان هستند—تصور میکردند از آب درآمدهاند و با وجود بازارهای نزولی پیاپی، همواره از پیشبینی فروپاشی کامل جان سالم به در بردهاند. اما این زمستان رمزارزی به دلایل موجهی بهطور غیرمعمولی سرد به نظر میرسد. اگر حالوهوا بهتر نشود، انتظار آبشدن یخها را نداشته باشید.